# Rekomendacje KIRP dotyczące korzystania z AI przez radców prawnych

> Podsumowanie dokumentu **„AI w pracy radcy prawnego. Rekomendacje dotyczące
> korzystania przez radców prawnych z narzędzi opartych na sztucznej inteligencji"**
> (Wydanie 1, Warszawa 2025).

Ten plik to **streszczenie** przygotowane na potrzeby projektu Cyfrowy Aplikant —
nie jest to pełna, dosłowna treść publikacji. Pełny dokument jest objęty prawami
autorskimi i dostępny na stronach samorządu (patrz: Źródło).

## Metryka

| | |
|---|---|
| **Tytuł** | AI w pracy radcy prawnego — Rekomendacje dotyczące korzystania przez radców prawnych z narzędzi opartych na sztucznej inteligencji |
| **Wydawca** | Krajowa Izba Radców Prawnych (KIRP), ul. Powązkowska 15, Warszawa |
| **Wydanie / rok** | Wydanie 1, 2025 (premiera 13 maja 2025) |
| **Copyright** | © Microsoft sp. z o.o., 2025 · ISBN 978-83-972004-4-9 |
| **Słowo wstępne** | Włodzimierz Chróścik, Prezes Krajowej Rady Radców Prawnych |
| **Współautorzy** | KIRP (dr Damian Flisak, dr Paweł Kowalski) · Microsoft · Sołtysiński Kawecki & Szlęzak |
| **Charakter** | „Żywy dokument" — będzie aktualizowany wraz z rozwojem technologii, prawa i orzecznictwa |
| **Źródło** | https://kirp.pl/rekomendacje-dotyczace-korzystania-z-ai/ |

## Struktura dokumentu

Publikacja składa się z dwóch części — części ogólnej (rozdziały I–IV) oraz
właściwych rekomendacji (rozdział V), plus załączniki.

- **Rozdział I — Sztuczna inteligencja: podstawowe zagadnienia** — czym jest AI,
  przykładowe narzędzia, generowanie i trenowanie danych, AI a chmura obliczeniowa,
  zastosowania w pracy radcy.
- **Rozdział II — Przepisy prawa: podstawowe regulacje** — dane osobowe (RODO),
  Akt o AI, prawo autorskie, stosunki umowne, odpowiedzialność za produkt wadliwy,
  cyberbezpieczeństwo, regulacje dot. radców prawnych, postępowanie karne.
- **Rozdział III — Korzyści, wyzwania i ryzyka** korzystania z AI przez prawników.
- **Rozdział IV — Wytyczne zagranicznych stowarzyszeń prawników** co do AI.
- **Rozdział V — REKOMENDACJE** — 22 rekomendacje w trzech grupach (poniżej).
- **Załączniki** — (1) wskazówki dot. optymalnego promptowania, (2) przykłady
  zastosowań AI (na przykładzie Microsoft 365 Copilot).

## Zasady przekrojowe (czerwona nić dokumentu)

- **Nadzór człowieka** — AI wspiera, ale radca prawny zawsze weryfikuje i odpowiada
  za efekt. Nie można „zasłaniać się błędem AI".
- **Tajemnica zawodowa** — obowiązek zapewnienia środków technicznych i
  organizacyjnych chroniących przed ujawnieniem informacji objętych tajemnicą.
- **RODO** — radca (lub jego organizacja) jest zwykle administratorem; dostawca AI
  względem danych klienta powinien być podmiotem przetwarzającym (umowa
  powierzenia / DPA); ocena transferów poza EOG, aktualizacja klauzul, w razie
  potrzeby DPIA.
- **Warunki umowne, nie konsumenckie** — kluczowe są zapisy umowy z dostawcą:
  zakaz trenowania na danych, poufność, szyfrowanie, retencja, odpowiedzialność.
- **Informowanie klienta** — zależne od ryzyka; narzędzia standardowe w rutynowych
  sprawach zwykle nie wymagają informowania, sprawy istotne — tak.
- **Kompetencje** — obowiązek zapewnienia „AI literacy" (art. 4 Aktu o AI): szkolenia
  przed rozpoczęciem korzystania i cyklicznie.

---

## Rekomendacje (22) — sedno każdej

### A. Przygotowanie do korzystania z narzędzi AI (1–11)

1. **Cel użycia** — najpierw ustal, do czego chcesz używać AI (ogólne wsparcie czy
   narzędzie specjalistyczne, np. procesowe); od tego zależy wybór narzędzia.
2. **Jak działa narzędzie** — zweryfikuj dokumentację umowną i techniczną: jak
   przetwarzane są dane wejściowe/wyjściowe, filtrowanie treści, przepływy i
   lokalizacja danych.
3. **Właściwa umowa** — ustal, która umowa (i jej wersja) obowiązuje oraz komplet
   dokumentów (postanowienia główne, licencyjne, powierzenia przetwarzania).
4. **Poufność / tajemnica zawodowa** — sprawdź w umowie: własność danych, zakaz
   trenowania na danych, szyfrowanie, audyty, podwykonawcy, odpowiedzialność
   dostawcy. Co do zasady nie korzystać z narzędzi przekazujących prawa do danych
   osobom trzecim.
5. **Prawa autorskie (input)** — ustal, jak umowa reguluje prawa autorskie do
   zawartości wejściowej i jaki to ma wpływ na wykonywanie zawodu.
6. **Ochrona przed roszczeniami IP (output)** — sprawdź, czy dostawca zapewnia
   obronę przed roszczeniami osób trzecich do outputu i pod jakimi warunkami.
7. **Ocena pod kątem RODO** — role stron, umowa powierzenia, klauzule informacyjne,
   transfery poza EOG, w razie potrzeby DPIA.
8. **Środki bezpieczeństwa** — ustal i skonfiguruj środki techniczne i organizacyjne
   (lokalizacja danych, filtrowanie, instrukcje) chroniące tajemnicę zawodową.
9. **Agenci AI** — oceń przydatność automatyzacji procesów agentami AI; opisz i
   aktualizuj dokumentację ich działania.
10. **Integracje (API, wtyczki)** — oceń warunki techniczne i prawne integracji AI z
    systemami kancelarii (DMS, bazy, CRM), z uwzględnieniem bezpieczeństwa danych.
11. **Fine-tuning** — oceń, czy dostosowywać model na danych wewnętrznych; zadbaj o
    jakość danych, kompetencje i warunki umowne modelu.

### B. Wdrażanie narzędzi AI (12–17)

12. **Umowy z klientami** — sprawdź, czy nie zawierają zakazu/ograniczeń użycia AI
    lub obowiązku informowania; ustal ewentualne działania dostosowawcze.
13. **Informowanie klienta** — oceniaj per sprawa wg ryzyka. Standardowe narzędzia w
    rutynowych sprawach — zwykle bez informowania; sprawy istotne, których
    ujawnienie mogłoby zaszkodzić klientowi — poinformuj o użyciu i zakresie.
14. **Zgoda klienta** — może być wymagana m.in. gdy: dane klienta miałyby trenować
    model, AI przejmuje istotną część pracy prawnika zaangażowanego osobiście, albo
    AI przewiduje wynik sprawy bez weryfikacji człowieka.
15. **Wpływ na wynagrodzenie** — przy stawce godzinowej AI może uzasadniać opłatę
    pokrywającą koszt narzędzia (zwłaszcza specjalistycznego); narzędzia ogólne — jak
    standardowe oprogramowanie. Omów z klientem.
16. **Wewnętrzne instrukcje/polityka AI** — opracuj zasady: do czego wolno/nie wolno
    używać AI, jakie dane wolno przekazywać, promptowanie, kontrola inputu,
    **weryfikacja i walidacja outputu**, szkolenia, monitoring. Wskaż osobę
    odpowiedzialną za aktualizacje.
17. **Szkolenie wstępne** — przeszkol użytkowników **przed** rozpoczęciem korzystania
    z narzędzia (art. 4 Aktu o AI — kompetencje AI).

### C. Stosowanie narzędzi AI (18–22)

18. **Regularna ocena narzędzi** — cyklicznie oceniaj używane narzędzia (w tym modele
    dedykowane) i ofertę rynkową; zbieraj informacje zwrotne; wyznacz osoby
    odpowiedzialne.
19. **AI compliance** — regularnie przeglądaj i aktualizuj wewnętrzne wytyczne wraz ze
    zmianami prawa, wytycznych organów i funkcji narzędzia.
20. **Regularne szkolenia** — cykliczne szkolenia wewnętrzne: dobre praktyki, nowe
    funkcje, rozwój kompetencji młodszych prawników i aplikantów.
21. **Wewnętrzna baza wiedzy (knowledge management)** — twórz i zarządzaj bazą wiedzy
    (dokumentacja, analizy, biblioteka sprawdzonych promptów/agentów). Wskaż
    **bezpieczną „lokalizację" bazy w infrastrukturze organizacji**, jej strukturę i
    zasady aktualizacji.
22. **Zarządzanie incydentami** — wdróż procedurę: rodzaje incydentów, raportowanie do
    organów i klientów, ewidencja, działania naprawcze i zapobiegawcze („ciągłe
    uczenie się").

---

## Jak Cyfrowy Aplikant odpowiada na rekomendacje

Mapowanie funkcji produktu na wybrane rekomendacje (poglądowo):

| Rekomendacja | Jak adresuje ją Cyfrowy Aplikant |
|---|---|
| Nr 4, 7 — poufność, RODO, umowa powierzenia | Praca lokalna + pseudonimizacja danych przed wysłaniem; komunikacja z modelem na warunkach komercyjnych (DPA, zakaz trenowania, krótka retencja) |
| Nr 8 — środki bezpieczeństwa, tajemnica zawodowa | Instalacja lokalna, dane nie trafiają na serwery producenta, mapa podmian zostaje w kancelarii |
| Nr 13/14 — informowanie klienta / zgoda | Dziennik audytu (co, kiedy, jakim modelem) wspiera transparentność wobec klienta |
| Nr 16 — walidacja outputu | Każdy projekt oznaczony „projekt — wymaga weryfikacji prawnika"; ostatnie słowo należy do mecenasa |
| Nr 21 — wewnętrzna baza wiedzy | Baza wiedzy per sprawa i ogólnokancelaryjna, przechowywana jako foldery na dysku kancelarii (nie opuszcza komputera) |
| Nr 22 — zarządzanie incydentami / audyt | Dziennik audytu użycia AI wbudowany w produkt |

> Uwaga: to mapowanie ma charakter poglądowy i informacyjny. Ocena zgodności
> konkretnego wdrożenia z rekomendacjami KIRP wymaga indywidualnej analizy przez
> radcę prawnego.

## Źródła

- Rekomendacje dotyczące korzystania z AI — Krajowa Izba Radców Prawnych:
  https://kirp.pl/rekomendacje-dotyczace-korzystania-z-ai/
- Premiera rekomendacji KIRP dot. korzystania z AI:
  https://kirp.pl/premiera-rekomendacji-kirp-dotyczacych-korzystania-z-ai-przez-radcow-prawnych/